Mediation: liever een oplossing dan een winnaar?

Een conflict met een klant, zakenpartner of een werknemer. Het begint vaak klein. Een discussie over een factuur of een arbeidsrechtelijke samenwerking die steeds stroever verloopt en in een arbeidsconflict of een ziektetraject is beland. Voordat je het weet, zijn er advocatenbrieven over en weer en ligt zelfs een gang naar de rechter op de loer. Maar is procederen dan wel de beste oplossing of is mediation een goed alternatief? Een recent onderzoek laat hierbij interessante feitjes zien.

Recent onderzoek naar mediation

Een recent onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) naar mediation in Nederland, laat zien dat mediation in veel gevallen een serieus alternatief voor een procedure kan zijn. Zeker voor ondernemers kan dat interessant zijn. Want uiteindelijk wil je meestal niet per se gelijk krijgen, maar dat het probleem of het conflict wordt opgelost en je verder kunt gaan met wat je met name wil (ondernemen).

Zoals bekend proberen partijen bij mediation onder begeleiding van een onafhankelijke mediator samen tot een oplossing van hun conflict te komen. De mediator beslist niet wie er gelijk heeft. De mediator is er vooral om het gesprek tussen partijen in goede banen te leiden, de belangen van partijen op tafel te krijgen en te onderzoeken waar ruimte zit voor een mogelijke oplossing. Een zakelijk conflict kan echter behoorlijk hardnekkig zijn. Vaak gaat het allang niet meer alleen over de vraag wie er gelijk heeft. Er spelen ook commerciële belangen, emoties, reputatie, toekomstige samenwerking en soms simpelweg irritaties uit het (recente) verleden. Een rechter kan een oordeel geven over het juridische geschil, maar een mediator kan partijen helpen om ook andere problemen en opties op tafel te krijgen.

Het WODC heeft gekeken naar wat er de afgelopen jaren bekend is over de kwaliteit en resultaten van mediation. Wij menen dat de conclusie voorzichtig positief is. In 2024 werd bij 56% van de mediations gedeeltelijke of volledige overeenstemming bereikt. In onderzoek uit 2019 resulteerde 71% van de mediations in een volledige of gedeeltelijke oplossing van het geschil.

Mediation in zakelijke geschillen

Het WODC-onderzoek bevat ook specifiek onderzoek naar zakelijke mediation. In een in 2023 uitgevoerd onderzoek onder 102 advocaten en 43 professionals uit het bedrijfsleven, is gevraagd hoe zij het slagingspercentage van zakelijke mediations beoordelen. De advocaten gaven gemiddeld een 8,0 en de professionals uit het bedrijfsleven zelfs een 8,3 op een schaal van 1 tot 10. Ook over het proces en de mediator zijn bedrijven en hun advocaten gemiddeld genomen best tevreden. Dat is natuurlijk geen garantie dat ieder conflict door mediation kan worden opgelost. Het laat echter wel zien dat mediation in de zakelijke praktijk niet enkel een theoretisch alternatief is.

Als ondernemer weet je dat tijd geld is. Een juridisch conflict kost niet alleen externe kosten, maar het kost ook managementtijd, energie en aandacht. Ondertussen ligt er misschien geld vast, wordt een belangrijke samenwerking geblokkeerd of blijft een probleem met een klant of werknemer doorsudderen. Snelheid wordt dan extra belangrijk. Uit het onderzoek blijkt dat ruim 83% van de ondervraagde advocaten tevreden was over de snelheid van het mediationproces. Opvallend is bovendien dat snelheid door zakelijke advocaten als een belangrijk voordeel wordt gezien.

Mediation is geen wondermiddel

Maar mediation is geen wondermiddel en soms is een procedure juist wel de beste of meest realistische route. Soms is een simpel weg principiële uitspraak nodig of leent een bepaald conflict zich niet voor mediation. Het WODC benoemt bovendien dat er nog belangrijke kennis ontbreekt over de daadwerkelijke effectiviteit van mediation. Zo is relatief weinig bekend over wat mediation op langere termijn oplevert. Ook bestaat er weinig informatie over bijvoorbeeld de duurzaamheid van de gemaakte afspraken en veranderingen in de relatie tussen partijen. Mediation kan een goed tool zijn, maar het is zeker niet altijd de oplossing.

Tip

Heb je een (mogelijk) zakelijk conflict? Dan is een van onze tips om niet lang te wachten. Een conflict wordt meestal niet vanzelf kleiner of minder belangrijk. Sterker nog: als partijen eenmaal over en weer harde standpunten hebben ingenomen, wordt het vaak steeds lastiger om te bewegen. Bespreek daarom vroegtijdig welke route het beste bij jouw situatie past: onderhandelen, mediation of toch procederen? Soms is de beste uitkomst uiteindelijk niet dat je ‘wint’, maar dat het conflict is opgelost.

Bij Legal8 denken we graag met ondernemers mee over de juridische én zakelijke kant van een conflict. Soms is procederen de beste route en daar zijn we ook eerlijk en open in. Soms is een stevige onderhandeling verstandiger of is het juist slim om samen met de wederpartij om tafel te gaan. Want gelijk hebben is mooi, maar een conflict goed oplossen is doorgaans waardevoller. Mediation kan daarbij een tool zijn, maar het is geen wondermiddel. Wij staan (zakelijke) partijen overigens ook bij in mediationtrajecten.

Het onderzoek is te lezen via de volgende link:

https://repository.wodc.nl/server/api/core/bitstreams/77b0f805-acbe-44f3-aeef-61e3f20090a4/content